Zaskakujące sekrety początków polskiego lotnictwa! Historyk odsłania nieznany epizod z kresów

Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie było gospodarzem spotkania, które z pewnością zadowoliło miłośników historii wojskowości. Promocja najnowszej książki prof. Andrzeja Olejki rzuciła nowe światło na niemal zapomniany, ważny moment w dziejach polskiego lotnictwa.

W Dęblinie gościł prof. dr hab. Andrzej Artur Olejko, który zaprezentował swoją monumentalną pracę: „Kurs bojowy Biała, Niemen, Berezyna. Działania lotnictwa polskiego kwiecień 1919 – marzec 1920 na Froncie Litewsko-Białoruskim”. Publikacja jest efektem dziesięcioletniej pracy badawczej i trzech lat pisania.

Spotkanie poprowadził Jakub Mitek, zastępca dyrektora Muzeum, a uczestnicy mieli namiastkę tego, co można wyczytać w tej interesującej publikacji.

Profesor Olejko, posługując się barwną narracją, odsłonił mniej znane, ale ważne fakty z początków polskiej aeronautyki. Opowiadał m.in. o:

- bombardowaniach celów strategicznych w Mińsku Litewskim (obecnie białoruskim) przez polską I Grupę Lotniczą;

- niuansach codziennej służby, takich jak fakt używania przez żołnierzy pochodzących z różnych regionów Polski języków niemieckiego czy rosyjskiego;

- pierwszych komunistycznych mordach na lotnikach służących Polsce, które miały miejsce w Smoleńsku.

Jak podkreślali organizatorzy, poznano kulisy kampanii lotniczej, która z różnych względów nie była do tej pory dostatecznie poznana i opisana.

To, co czyni książkę profesora Olejki szczególnie cenną, to jej wkład w historiografię. Jest to publikacja w znacznej części wypełniająca lukę w polskim piśmiennictwie historyczno-wojskowym.

Dużym atutem jest również bogata warstwa ikonograficzna: rysunki sylwetek samolotów autorstwa Wojciecha Sankowskiego, fotografie pozyskane m.in. z Centralnego Archiwum Wojskowego, czy unikalne, niepublikowane wcześniej zdjęcia z prywatnego albumu I Grupy Lotniczej z 1919 r.

Profesor Olejko przywołał także poezję i prozę tamtych czasów, opowiadając o pięknie dawnych Kresów, którego dziś ze względu na polityczne podziały na wschodzie nie sposób nam dzisiaj doświadczyć.

Przytoczył wzruszające słowa Wiktora Willmanna z jego "Wspomnień wojennych lotnika": Stale latając nad borami, lasami, puszczami i jeziorami tej niepowtarzalnie urokliwej ziemi naszej, przypominały mi się piękne słowa naszego wieszcza: „Litwo, ojczyzno moja! - ty jesteś jak zdrowie (...)” - wywołując w mej duszy rzewny nastrój. Lecz twarda rzeczywistość często zmuszała do duszenia w sobie tych pokojowych myśli i tkliwości, przypominając o konieczności walki.

Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie zachęca do zgłębienia tego mało znanego „epizodu” z początków odbudowy niepodległej Polski i obrony przed bolszewikami. Książka „Kurs bojowy (...)” prof. Olejki jest z pewnością lekturą obowiązkową dla każdego pasjonata historii.

fot. MSP Dęblin